रोज आई

रोज आई दृष्ट माझी काढते

का मला ती जीव इतका लावते

गावखेड्याची असो, शहरी असो

उंच माडी, लांब गाडी मागते

वाटते आभाळ अवघे ठेंगणे

लेक पहिल्यांदाच जेव्हा रांगते 

ती स्वतः खाते शिळे अन् कोरडे

लेकरांना मात्र ताजे वाढते

जे कधी भाग्यात नसते आपल्या

नेमके ते का हवेसे वाटते

एवढ्यासाठी बदलले गाव मी

घर तिचे वाटेत माझ्या लागते

भांडलो दोघे कितीही, नेहमी

मी तिला अन् ती मला समजावते

~ सागरराजे निंबाळकर 

डांबू नका कधीही

_डांबू नका कधीही डोळ्यांत आसवांना_

_मिळते उगाच शिक्षा निर्दोष पापण्यांना_

_आई, वडीलसुद्धा वाटून घेतल्यावर_

_उपयोग काय झाला पोसून लेकरांना_

_येऊन सांजवेळी निघती भल्या पहाटे_ 

_करता कधी न येतो मुक्काम चांदण्यांना_

_अंधार दूर करती वाटेतला जगाच्या_

_मिळते तरी कमी का? आयुष्य काजव्यांना_

_शर्यत अटीतटीची झाली न एकदाही_

_बघती ससे तरीही पाण्यात कासवांना_

_घुसमट बरीच होते कुंडीत ठेवल्यावर_

_वाऱ्यासवे फुलू द्या बागेतल्या कळ्यांना_ 

_देतात गारवा जे दुसऱ्यास ऊन झेलत_ 

_आयुष्यभर स्वतः ते मुकतात सावल्यांना_ 

_~ सागरराजे निंबाळकर_

कोणते चांदणे

कोणती पौर्णिमा कोणते चांदणे

रोज नशिबात जर रात्रभर जागणे 

जीर्ण वाड्यातला कोपरा मी सुना 

भाग आहे मला एकटे राहणे

वेदनेची सवय लागली रोज की..

शक्य होते सहज दुःख सांभाळणे

सांग मांडू कशा भावना नेमक्या

होत नाही कधी आपले बोलणे

ऐकले ना कधी ईश्वराने तुझे

काय असते असे एवढे मागणे

आज घालून गळ वाट अडवू नको 

शक्य नाही मला आणखी थांबणे

मी कुणाचातरी काठ आहे अता 

सागरासारखे थांबवू वाहणे 

~ सागरराजे निंबाळकर

पत्र निनावी

पत्त्यावरती, हल्ली माझ्या

येते आहे, पत्र निनावी

त्यात मागणे, असते केवळ

प्रेमावरती, ओळ लिहावी

नजरेसमोर, एक चेहरा

पटकन तेव्हा, उभा राहतो

लिहिल्यानंतर, निवांत जेव्हा

पुन्हा पुन्हा ती, ओळ वाचतो

~ सागरराजे निंबाळकर 

गझला करतो आहे

आयुष्यावर कविता, गझला करतो आहे 

लिहिण्याजोगा मतला आता सुचतो आहे

रडण्यासाठी मिळतो खांदा आता कोठे?

गरजेपुरते खोटेनाटे हसतो आहे 

घरटे मागे सुटल्यानंतर कळले इतके..

सहवासाला आईच्या मी मुकतो आहे

वार्धक्याच्या उंबरठ्यावर बसल्यावरती

बाबा माझा थोडा-थोडा कळतो आहे

सोपे नाही टिकणे मित्रा युद्धामध्ये

लाखोवेळा हरल्यावरही लढतो आहे

छातीशी धरले ज्याला तो जखमा देतो

किस्सा का हा माझ्यासोबत घडतो आहे 

शाळा करणे मैत्रीमध्ये जमले नाही 

यासाठी तर एकलकोंडा जगतो आहे

~ सागरराजे निंबाळकर 

कळले नाही

गागागागा गागागागा

लिहिण्याजोगे सुचले नाही

कविता, गाणे जमले नाही 

प्रेमामध्ये हसणे-रडणे

माझ्यासोबत घडले नाही

संसाराच्या चिंतेमध्ये

महिनोमहिने हसले नाही 

संधी होती हातामध्ये

पण पायांना कळले नाही 

विश्वासागत तुटले अगदी

नाते जे तू जपले नाही

श्रीमंतांची नक्कल करणे 

गरिबांना परवडले नाही 

ओझे होते ओठांवरती

डोळ्यांना जे दिसले नाही

आई-बाबा होते तोवर

एकाजागी बसले नाही

साधे-सोपे, जगणे सुंदर

आता काही उरले नाही

~ सागरराजे निंबाळकर

सुखाचा नकाशा

~ सुखाचा नकाशा

गातो, डुलतो "विठ्ठल" 

माझ्या हिरव्या शेतीत

दृश्य पाहून वाटते

जणू आलो पंढरीत

काळ्या मातीचा सुगंध

माझ्या श्वासात भिनतो 

थेंब पावसाचा जेव्हा

रान सारे भिजवतो

गहू, ज्वारी, बाजरीची

पिके आहेत सुखात

पोसूनही साऱ्या जगा 

नम्रतेने वागतात

सर्जा-राजाविना कशी 

शोभा येणार घराला

मुकी असली तरीही

जीव देतात जीवाला

दोन वेळच्या घासाची 

होत नाही परवड

सुरू राहील जोवर

नभातली गडगड

मनाजोगं झाल्यावर

कसा आवळू कासरा 

शेती मायबाप माझी

तीच हक्काचा आसरा

दिस येतात सोन्याचे

फक्त सोडू नये आशा

एका रेषेत नसतो

कधी सुखाचा "नकाशा"

~ सागरराजे निंबाळकर

पाहिल्यावर

नेमके भांगात कुंकू पाहिल्यावर

ठेवला आहे दगड मी काळजावर

पापण्यांवर येत गेला भार माझ्या

दुःख हृदयाच्या तळाशी साचल्यावर

वाचल्या नाहीत कविता मग पुन्हा मी

बोलक्या डोळ्यात सगळे वाचल्यावर

लागली चिंता सतावू पाखरांची

गाठण्या घर वेळ इतका लागल्यावर

मारल्या इच्छा कधीच्या मीच माझ्या 

का खुनाचा आळ घेऊ मी कुणावर

~ सागरराजे निंबाळकर

जीव नाही घेतला मी

अत्तरासाठी फुलांचा जीव नाही घेतला मी

शब्द बागेला दिलेला आजसुद्धा पाळला मी 

ज्या वहीमध्ये तुझ्यावर शेकडो आहेत कविता

त्या वहीला वाचण्याचा मोह कायम टाळला मी

येत असतो सारखा तो चेहरा डोळ्यांपुढे या

का नको त्या पाहुण्याला जीव इतका लावला मी

पापण्यांच्या आड तू जो थेंब अश्रूचा लपवला

ओंजळीमध्ये खुबीने नेमका तो वेचला मी 

गंध येतो चंदनाचा ज्यामुळे जखमेस माझ्या

काळजावर नेहमी तो घाव ताजा ठेवला मी

~ सागरराजे निंबाळकर

पूर्ण झाले मागणे

शक्यतांच्या पावलांवर फार झाले चालणे

थांबवू चोरून आता सांजवेळी भेटणे

जन्मभर मी या उन्हाला जीव आहे लावला

एवढ्यासाठी नकोसे वाटते हे चांदणे

एकटा आहे सुखी मी सोबती कोणी नको

वाटते अवघड कुणाच्या भावना सांभाळणे 

शक्य असते जर तुझ्यावर प्रेम करणे नेहमी

टाळले नसते कधीही जीव इतका लावणे 

भेटली असती कधीची माधवाला राधिका

कोरले नसते कपाळी जर समांतर राहणे

मी तिचा होऊ न शकलो एकदाही जीवनी

हेच होते, हेच आहे एकतर्फी वाहणे 

जे दिले आहेस तेही खूप आहे विठ्ठला 

पंढरी झाली घराची पूर्ण झाले मागणे

~ सागरराजे निंबाळकर

एक व्यक्ती अशी

आग जमिनीतली थांबली पाहिजे

अंबरासारखी सावली पाहिजे

"जात" पाहून जी जात नाही कुठे

एक व्यक्ती अशी आपली पाहिजे

फक्त आणू नका पुस्तकांना घरी

वेळ काढून ती वाचली पाहिजे

स्पष्ट दिसतात व्रण घट्ट धरल्यामुळे 

सोडण्याची सवय लावली पाहिजे

बाप, आई असो वा लिहा प्रेयसी

गीत, कविता, गझल भावली पाहिजे

 

होत नाही बदल वागल्याने बरे

आत वृत्ती तशी चांगली पाहिजे

सांगते सारखी भूक पोटातली

झोप डोळ्यातली टाळली पाहिजे

तू मला "छान" म्हण, "वाह" म्हणतो तुला

लाज थोडीतरी वाटली पाहिजे..

~ सागरराजे निंबाळकर

हातात घ्या मशाली

आयुष्य सर्व माझे केले जिच्या हवाली

देऊन दुःख आंदण आली तशी निघाली

आहे सुखात जर ती तडफड बघून माझी

इतक्यात मामला हा काढू नका निकाली

जर जिंकणे "तहाने" आहे कमीपणाचे

मी हार मान्य करतो ठेऊन शस्त्र खाली

जाळून मेणबत्त्या मिळतो प्रकाश केवळ

भेटेल न्यायसुद्धा... हातात घ्या मशाली

डोळ्यात पाहिला मी जेव्हा अथांग सागर

एका क्षणात तेव्हा कळली तुझी खुशाली

~ सागरराजे निंबाळकर